دکتر احمدشاه فرهت؛ روایت زندگی، مهاجرت، تحصیل و فعالیت علمی
دکتر احمدشاه فرهت از پزشکان افغانستانیِ فعال در ایران و از چهره‌های شناخته‌شده در حوزه طب نوزادی و کودکان در مشهد است. نام او در سال‌های گذشته در گزارش‌های رسانه‌ای درباره پزشکان مهاجر، آموزش پزشکی و فعالیت‌های تخصصی نوزادان مطرح شده است. در معرفی‌های منتشرشده، از او به عنوان متخصص کودکان و فوق تخصص طب نوزادی و پیرامون تولد و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد یاد شده است. صفحه معرفی او در گهوارک نیز تخصص او را «فوق تخصص نوزادان» ثبت کرده است.
مسیر زندگی حرفه‌ای دکتر فرهت تنها به طبابت محدود نشده است. فعالیت‌های پژوهشی او نیز در منابع علمی قابل‌ردیابی است و نام او در مقالات منتشرشده درباره موضوعات مرتبط با نوزادان، بیماری‌های دوران نوزادی و مراقبت‌های بیمارستانی دیده می‌شود. برای نمونه، نام او در چند مقاله نمایه‌شده در PubMed و همچنین در یک مقاله منتشرشده در سال ۲۰۲۶ در مجله BMC Pediatrics به‌عنوان یکی از پژوهشگران مرکز تحقیقات نوزادان دانشگاه علوم پزشکی مشهد آمده است.
این مقاله، بخش دوم روایت زندگی اوست؛ روایتی که در آن از ادامه تحصیل، دشواری‌های مسیر حرفه‌ای، خانواده، پژوهش و نگاه او به تجربه مهاجرت و فعالیت علمی سخن گفته شده است.
قسمت دوم زندگی و مسیر حرفه‌ای دکتر احمدشاه فرهت
ادامه تحصیل در دوره فوق تخصص
یکی از مهم‌ترین بخش‌های مسیر حرفه‌ای دکتر فرهت، ادامه تحصیل در دوره فوق تخصصی بوده است. او در روایت منتشرشده از زندگی خود توضیح داده است که پس از پایان دوره تخصص، برای ورود به دوره فوق تخصص با موانع اداری روبه‌رو شده است.
به گفته او، یکی از مسائل اصلی، موضوع تعهد خدمت پس از پایان تحصیل برای یک دانشجوی تبعه خارجی بوده است. فرهت در این دوره ماه‌ها برای حل مشکل اداری خود به سازمان‌ها و مراکز مختلف مراجعه کرده و در همین مدت، تأمین هزینه‌های زندگی نیز برای خانواده‌اش دشوار بوده است. او در روایت خود از فروش خودرو برای گذراندن این دوره سخت اقتصادی یاد کرده و نقش یکی از مسئولان وقت دانشگاه، دکتر خوارزمی، را در فراهم شدن امکان ادامه تحصیل خود مهم دانسته است.
این دوره، بخشی از تجربه‌ای بود که او از ترکیب تحصیل تخصصی، محدودیت‌های اداری و تلاش برای ادامه فعالیت حرفه‌ای در ایران بیان کرده است.
از پزشک عمومی تا متخصص و فوق تخصص نوزادان
بر اساس گزارش منتشرشده از زندگی دکتر فرهت، او پس از مهاجرت به ایران از سال ۱۳۶۱ فعالیت پزشکی خود را در مشهد آغاز کرد و در سال‌های ابتدایی در مراکز درمانی مختلف به طبابت پرداخت. سپس در قالب برنامه‌ای برای خدمت پزشکان خارجی در مناطق دورافتاده، مدتی در تویسرکان استان همدان نیز به عنوان پزشک عمومی فعالیت داشت.
او هم‌زمان با کار پزشکی برای ورود به دوره تخصص آماده شد. طبق روایت منتشرشده، مسیر پذیرش او به دلیل شرایط حقوقی و اداری مربوط به دانشجویان تبعه خارجی ساده نبوده و حتی در طول این فرایند چند بار تغییر رشته داده است. در نهایت، وارد دوره تخصص کودکان شد و سپس تحصیل در رشته فوق تخصصی نوزادان را ادامه داد.
گزارش شهرآرانیوز می‌نویسد که او از سال ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۹ دوره تخصص کودکان را گذراند و پس از آن، از سال ۱۳۶۹ تا ۱۳۷۲ در دوره فوق تخصصی ادامه تحصیل داد. این گزارش همچنین آغاز فعالیت دانشگاهی او را از سال ۱۳۷۳ ذکر می‌کند.
در منابع علمی جدیدتر نیز نام احمد شاه فرهت همچنان در ارتباط با مرکز تحقیقات نوزادان دانشگاه علوم پزشکی مشهد دیده می‌شود. برای نمونه، در مقاله‌ای که در سال ۲۰۲۶ در BMC Pediatrics منتشر شده، نام او در میان پژوهشگران مرکز تحقیقات نوزادان دانشگاه علوم پزشکی مشهد آمده است.
دکتر احمدشاه فرهت و سال‌های فعالیت در حوزه نوزادان
طب نوزادی یکی از شاخه‌های مهم پزشکی است که با مراقبت از نوزادان، به‌ویژه نوزادان نارس، کم‌وزن و نوزادانی که به مراقبت‌های ویژه نیاز دارند، ارتباط مستقیم دارد. فعالیت علمی دکتر فرهت نیز در سال‌های گذشته موضوعات مختلفی در این حوزه را دربرگرفته است.
در سال ۲۰۱۲، نام او به عنوان یکی از نویسندگان یک گزارش موردی درباره نوزادی با آترزی مری منتشر شده در Iranian Journal of Neonatology دیده می‌شود. در این گزارش، مسیر تشخیص و درمان نوزادی که برای چند روز قادر به تغذیه نبوده است، بررسی شده است.
در یک پژوهش دیگر که در سال ۲۰۲۲ در مجله Transfusion and Apheresis Science منتشر شد، احمد شاه فرهت یکی از نویسندگان مطالعه‌ای درباره نتایج آزمایش Direct Antiglobulin Test (DAT) در یک بیمارستان دانشگاهی بود.
همچنین مقاله‌ای درباره ارتباط سطح ویتامین D با عفونت‌های دستگاه تنفسی تحتانی در کودکان زیر پنج سال که در سال ۲۰۱۵ منتشر شده است، نام احمد شاه فرهت را در میان نویسندگان دارد.
این سوابق نشان می‌دهد که فعالیت او در کنار کار بالینی، شامل مشارکت در پژوهش‌های پزشکی و همکاری علمی با دیگر اعضای دانشگاه و مراکز درمانی نیز بوده است.
پژوهش‌های جدیدتر دکتر فرهت
فعالیت علمی دکتر فرهت محدود به سال‌های گذشته نیست. در سال ۲۰۲۴ مقاله‌ای با مشارکت او درباره مقایسه تأثیر فتوتراپی با و بدون فنوباربیتال در نوزادان مبتلا به هیپربیلی‌روبینمی منتشر شد. این مقاله در Iranian Journal of Child Neurology منتشر شده و وابستگی علمی دکتر فرهت در آن، مرکز تحقیقات نوزادان دانشگاه علوم پزشکی مشهد ذکر شده است.
در سال ۲۰۲۵ نیز نام او در یک مقاله درباره ترومبوز سینوس ساژیتال فوقانی در یک نوزاد دیده می‌شود که در Journal of the National Medical Association منتشر شده است.
همچنین در سال ۲۰۲۶، نام احمد شاه فرهت در یک پژوهش منتشرشده در BMC Pediatrics آمده است. موضوع این مطالعه، مقایسه ارزش پیش‌آگهی وضعیت فیزیولوژیک هنگام پذیرش با وضعیت کوچک‌تر بودن نسبت به سن بارداری در نوزادان نارس ۲۸ تا ۳۶ هفته بود. وابستگی نویسندگان از جمله دکتر فرهت، مرکز تحقیقات نوزادان دانشگاه علوم پزشکی مشهد گزارش شده است.
وجود چنین مقالاتی در سال‌های اخیر نشان می‌دهد که نام او همچنان در ادبیات علمی مرتبط با طب نوزادی و پژوهش‌های پزشکی مشهد حضور دارد.
خانواده و نگاه دکتر فرهت به آینده فرزندانش
بخش دیگری از روایت زندگی دکتر فرهت به خانواده و فرزندان او اختصاص دارد. او در این مصاحبه گفته است که سه فرزند دارد و از مسیر تحصیلی و شغلی آنها با رضایت یاد کرده است.
یکی از خاطراتی که او تعریف کرده، به دوران آماده شدن فرزند اولش برای آزمون سراسری مربوط می‌شود. به گفته او، فرزندش در آن زمان پس از شنیدن این خبر که اتباع افغانستانی ممکن است نتوانند در کنکور شرکت کنند، به‌شدت ناراحت شده و حتی برگه‌ها و کاغذهای مربوط به مطالعه خود را پاره کرده است.
فرهت در ادامه روایت کرده است که برای پیگیری این مسئله با افراد و مسئولان مختلف صحبت کرده و سرانجام فرزندش توانسته در آزمون شرکت کند و در رشته مهندسی عمران پذیرفته شود.
به گفته او، فرزند اولش بعدها برای ادامه تحصیل به لندن رفت و در رشته عمران تا مقطع کارشناسی ارشد ادامه تحصیل داد. او همچنین درباره فرزندان دیگر خود نیز از تحصیل در رشته‌های دامپروری و حسابداری و مسیر شغلی آنها سخن گفته است.
داستان خانواده در روایت او تنها شرح موفقیت تحصیلی نیست؛ بلکه بازتابی از اهمیت آموزش و نقش آن در ساختن آینده فرزندان نیز محسوب می‌شود.
علاقه به جراحی و فرصت‌هایی که از دست رفت
در بخشی دیگر از این روایت، دکتر فرهت از بعضی آرزوهای حرفه‌ای خود نیز صحبت کرده است.
او گفته است که زمانی علاقه داشته جراح کلیه شود، اما به دلیل شرایطی که به عنوان یک پزشک مهاجر با آن مواجه بوده، امکان دنبال کردن این مسیر برایش فراهم نشده است. او همچنین از علاقه به ورود به برخی رشته‌های دیگر جراحی گفته و توضیح داده است که در مواردی با موانع قانونی و اداری مواجه شده است.
این بخش از خاطرات او نشان می‌دهد که مسیر علمی افراد همیشه فقط به علاقه و توانایی آنها وابسته نیست و گاهی شرایط اداری، اجتماعی و حقوقی نیز می‌تواند بر انتخاب‌های حرفه‌ای تأثیر بگذارد.
تجربه کار در مناطق دورافتاده
یکی از فصل‌های مهم زندگی حرفه‌ای او، دوره‌ای است که در تویسرکان استان همدان به عنوان پزشک عمومی فعالیت داشته است.
طبق گزارش منتشرشده، این فعالیت در چارچوب برنامه‌ای انجام می‌شد که پزشکان خارجی را برای ارائه خدمات درمانی به نقاط دورتر اعزام می‌کرد. دکتر فرهت در همین مدت به کار بالینی ادامه داد و هم‌زمان برای ورود به دوره تخصص نیز درس خواند.
تجربه کار در مناطق مختلف برای یک پزشک جوان می‌تواند از نظر بالینی نیز اهمیت زیادی داشته باشد؛ زیرا پزشک در چنین شرایطی با طیف متنوعی از بیماران و مسائل درمانی روبه‌رو می‌شود و باید با امکانات محدودتر نیز تصمیم‌گیری کند.
نگاه دکتر فرهت به موانع حرفه‌ای پزشکان مهاجر
در روایت دکتر فرهت، بخش قابل توجهی به مشکلات پزشکان افغانستانی و دیگر مهاجران تحصیل‌کرده اختصاص دارد.
او در مصاحبه خود از دشواری‌هایی صحبت کرده است که پزشکان مهاجر برای ادامه مسیر حرفه‌ای با آنها مواجه بوده‌اند؛ از جمله مسائل مربوط به مجوز کار، محل خدمت و برخی محدودیت‌های اداری.
به گفته او، برخی همکارانش به دلیل شرایط دشوار اداری، ادامه فعالیت در حرفه پزشکی را کنار گذاشته‌اند. او همچنین از تجربه خود در انتقال از محل‌های دورتر و تلاش برای تثبیت جایگاه حرفه‌ای و دانشگاهی سخن گفته است.
این روایت را باید در چارچوب تجربه شخصی او و فضای اداری زمان مصاحبه در نظر گرفت؛ قوانین و مقررات مربوط به اشتغال پزشکان اتباع خارجی نیز می‌تواند در دوره‌های مختلف تغییر کند و برای بررسی وضعیت فعلی باید به مقررات و مراجع رسمی مراجعه کرد.
رقابت علمی، پشتکار و انتخاب مسیر پژوهش
یکی دیگر از نکات جالب در صحبت‌های دکتر فرهت، نگاه او به رقابت در محیط علمی است.
او معتقد است رقابت می‌تواند بخشی طبیعی از هر محیط علمی و حرفه‌ای باشد، اما زمانی که رقابت به حسادت یا رفتارهای غیرحرفه‌ای تبدیل شود، می‌تواند از مسیر سازنده خارج شود.
فرهت در روایت خود گفته است که در چنین شرایطی تلاش کرده به جای واکنش هیجانی، مسیر علمی را دنبال کند و بر فعالیت پژوهشی و تخصصی تکیه داشته باشد. به باور او، کار علمی می‌تواند زبانی مشترک میان افراد و محیط‌های مختلف باشد.
این نگاه با یکی از ویژگی‌های مهم فعالیت دانشگاهی نیز هماهنگ است: تداوم در یادگیری، پژوهش و تولید علمی می‌تواند برای پیشرفت حرفه‌ای در بلندمدت اهمیت زیادی داشته باشد.
کتاب‌ها، مقالات و حضور در رویدادهای علمی
در گزارش‌های رسانه‌ای درباره دکتر فرهت، از سابقه او در تألیف و ترجمه کتاب‌های پزشکی و همچنین انتشار مقالات علمی یاد شده است. در روایت منتشرشده در سال ۱۳۹۹، تعداد آثار او با آمارهایی مانند حدود ۱۶ کتاب و حدود ۸۰ مقاله بین‌المللی گزارش شده است. همچنین از حضور او در کنگره‌ها و کارگاه‌های علمی متعدد و برخی افتخارات پژوهشی نام برده شده است.
از آنجا که آمار تعداد کتاب‌ها، مقالات و فعالیت‌های علمی افراد می‌تواند در طول زمان تغییر کند و آمارهای مختلفی در منابع قدیمی دیده می‌شود، بهتر است این اعداد را به عنوان آمار گزارش‌شده در همان مقطع زمانی در نظر گرفت، نه یک عدد ثابت و نهایی.
آنچه قابل بررسی و تأیید است، حضور نام دکتر فرهت در مقالات علمی مختلف در سال‌های اخیر است. برای مثال، مقالات سال‌های ۲۰۲۲، ۲۰۲۴، ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ نشان می‌دهند که او در پژوهش‌های مرتبط با نوزادان و پزشکی مشارکت داشته است.
فعالیت دانشگاهی و آموزش پزشکان
فعالیت دانشگاهی یکی دیگر از بخش‌های مهم کارنامه حرفه‌ای دکتر احمدشاه فرهت است.
در گزارش‌های منتشرشده از او به عنوان استادیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد یاد شده و از فعالیتش در آموزش دانشجویان پزشکی، دستیاران تخصصی و فوق تخصصی سخن گفته شده است.
آموزش در پزشکی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا دانشجویان و پزشکان جوان علاوه بر دانش نظری، از تجربه بالینی و علمی اعضای هیئت علمی نیز استفاده می‌کنند. استمرار حضور دکتر فرهت در پژوهش‌های مرتبط با مرکز تحقیقات نوزادان نیز نشان می‌دهد فعالیت او تنها به گذشته محدود نمانده است.
تجربه مهاجرت و نگاه او به ایران
در بخش پایانی روایت زندگی، دکتر فرهت درباره تجربه خود از زندگی در ایران و ارتباط مردم ایران و افغانستان صحبت کرده است.
او ایران را کشوری با سابقه تاریخی طولانی و مردمی سخت‌کوش، مهمان‌نواز و مهربان توصیف کرده و از سال‌هایی سخن گفته که در ایران زندگی و کار کرده است.
این بخش از مصاحبه بیشتر بازتاب نگاه شخصی و تجربه زیسته او است و در کنار روایت‌های حرفه‌ای و علمی، تصویری انسانی‌تر از مسیر زندگی یک پزشک مهاجر ارائه می‌دهد.
دکتر احمدشاه فرهت در منابع علمی امروز
حضور نام دکتر احمدشاه فرهت در پایگاه‌های علمی نشان می‌دهد که سوابق پژوهشی او قابلیت بررسی مستقل نیز دارد. در PubMed، مقالاتی با نام او در حوزه‌هایی مانند بیماری‌های نوزادان، هماتولوژی نوزادان، مشکلات تنفسی کودکان و درمان زردی نوزادان ثبت شده است.
در جدیدترین نمونه قابل‌ردیابی در زمان به‌روزرسانی این مقاله، نام او در مقاله‌ای منتشرشده در سال ۲۰۲۶ در BMC Pediatrics درج شده است. این موضوع نشان می‌دهد فعالیت علمی مرتبط با نام او همچنان در سال‌های اخیر ادامه داشته است.
پرسش‌های متداول
دکتر احمدشاه فرهت چه تخصصی دارد؟
دکتر احمدشاه فرهت در منابع پزشکی به عنوان متخصص کودکان و فوق تخصص طب نوزادی و پیرامون تولد معرفی شده است و فعالیت حرفه‌ای او در مشهد با حوزه نوزادان و کودکان ارتباط دارد.
دکتر احمدشاه فرهت در کجا فعالیت می‌کند؟
منابع معرفی پزشکی، فعالیت او را در مشهد و در ارتباط با دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مرکز تحقیقات نوزادان این دانشگاه گزارش کرده‌اند. نام او همچنین در مقالات علمی جدید وابسته به مرکز تحقیقات نوزادان دانشگاه علوم پزشکی مشهد دیده می‌شود.
آیا دکتر احمدشاه فرهت سابقه پژوهشی دارد؟
بله. نام او در چندین مقاله علمی نمایه‌شده در پایگاه‌هایی مانند PubMed دیده می‌شود و در سال‌های اخیر نیز در پژوهش‌های مرتبط با نوزادان مشارکت داشته است.
دکتر فرهت چه زمانی به ایران مهاجرت کرد؟
بر اساس روایت منتشرشده از زندگی او، دکتر فرهت پس از پایان تحصیل پزشکی در افغانستان و در شرایط دشوار سیاسی، در سال ۱۳۶۱ به ایران مهاجرت کرد و فعالیت پزشکی خود را در مشهد آغاز نمود.
دکتر فرهت در چه زمینه‌هایی پژوهش کرده است؟
پژوهش‌های دارای نام او موضوعات متنوعی را شامل می‌شوند؛ از مشکلات و بیماری‌های نوزادان و درمان هیپربیلی‌روبینمی تا بررسی‌های مربوط به کودکان و مراقبت‌های بیمارستانی. در مقاله سال ۲۰۲۶ نیز موضوع وضعیت فیزیولوژیک نوزادان نارس و پیش‌بینی پیامدهای بستری بررسی شده است.
جمع‌بندی
زندگی حرفه‌ای دکتر احمدشاه فرهت نمونه‌ای از مسیری طولانی میان مهاجرت، تحصیل، طبابت، آموزش و پژوهش است. او پس از مهاجرت به ایران، فعالیت پزشکی خود را در مشهد آغاز کرد و در ادامه، مسیر تخصص و فوق تخصص طب نوزادی را دنبال کرد. بخش قابل توجهی از روایت زندگی او نیز به دشواری‌های اداری و حرفه‌ای سال‌های ابتدایی و تلاش برای ادامه تحصیل و کار اختصاص دارد.
در کنار روایت زندگی و فعالیت دانشگاهی، سوابق علمی او نیز در پایگاه‌های پژوهشی قابل مشاهده است. نام دکتر فرهت در مقالات منتشرشده درباره موضوعات مرتبط با نوزادان و کودکان در سال‌های مختلف دیده می‌شود و حضور او در پژوهش‌های منتشرشده تا سال ۲۰۲۶ نیز ادامه داشته است.
آنچه این روایت را قابل توجه می‌کند، فقط جایگاه پزشکی او نیست؛ بلکه ترکیب پشتکار در مسیر تحصیل، فعالیت بالینی، آموزش نسل‌های بعدی پزشکان و مشارکت در پژوهش‌های پزشکی است؛ مسیری که بیش از چند دهه از زندگی حرفه‌ای او را دربر گرفته است.
منابع علمی:
شهرآرانیوز – نگاهی به زندگی و تحصیلات دکتر فرهت، پزشک مشهور افغانستانی
گهوارک – پروفایل دکتر احمدشاه فرهت، فوق تخصص نوزادان
تاریخ آخرین بررسی و به‌روزرسانی علمی: ۱۵ مهر ۱۴۰۵ (۷ اکتبر ۲۰۲۶)
