کوتاه کردن ناخن نوزاد از چه زمانی لازم است؟
بعضی نوزادان با ناخن‌های نسبتاً بلند به دنیا می‌آیند و از همان روزهای اول ممکن است صورت یا پوست خود را با ناخن‌هایشان خراش دهند. بنابراین برخلاف یک باور قدیمی، لازم نیست حتماً تا یک ماهگی برای کوتاه کردن ناخن نوزاد صبر کنید.
زمان مناسب، بیشتر از اینکه به سن دقیق نوزاد وابسته باشد، به بلندی و تیزی ناخن‌ها و توانایی والدین برای انجام ایمن این کار بستگی دارد. اگر ناخن‌ها بلند یا تیز شده‌اند، می‌توان آنها را با سوهان نرم مرتب کرد یا با ناخن‌گیر مخصوص نوزاد کوتاه کرد.
ناخن‌های دست نوزاد در هفته‌های اول زندگی نسبتاً سریع رشد می‌کنند و ممکن است لازم باشد آنها را حدود یک بار در هفته یا حتی بیشتر بررسی و در صورت نیاز مرتب کنید. تعداد دفعات ثابت و یکسانی برای همه نوزادان وجود ندارد؛ بهتر است وضعیت ناخن‌ها را بررسی کنید و هر زمان که بلند یا تیز شدند، آنها را کوتاه کنید.
چرا کوتاه کردن ناخن نوزاد مهم است؟
نوزاد در هفته‌های اول زندگی کنترل کاملی روی حرکات دست‌های خود ندارد. ممکن است دستش را ناگهان به سمت صورت ببرد یا در هنگام بی‌قراری دست و پا بزند. اگر ناخن‌ها بلند یا دارای لبه‌های تیز باشند، احتمال ایجاد خراش روی صورت و سایر قسمت‌های پوست بیشتر می‌شود.
به همین دلیل توصیه می‌شود ناخن‌های دست نوزاد کوتاه و لبه‌های آنها صاف نگه داشته شود.
مهم‌ترین نکته این است که نوزاد تا حد امکان آرام و بی‌حرکت باشد. به همین دلیل، بسیاری از والدین ترجیح می‌دهند ناخن‌های نوزاد را هنگام خواب کوتاه کنند.
زمان مناسب دیگر می‌تواند بعد از حمام باشد، به شرطی که نوزاد آرام باشد. پس از حمام، ناخن‌ها معمولاً نرم‌تر می‌شوند و کار کردن با آنها راحت‌تر است. با این حال، حمام کردن به‌تنهایی ضرورت ندارد و لازم نیست فقط برای کوتاه کردن ناخن‌ها نوزاد را حمام کنید.
اگر نوزاد بیدار است، بی‌قرار است یا دستش را مرتب حرکت می‌دهد و مشت می‌کند، بهتر است اصرار نکنید. چند دقیقه یا چند ساعت بعد دوباره امتحان کنید.
برای کوتاه کردن ناخن نوزاد از چه ابزاری استفاده کنیم؟
برای این کار می‌توانید از یکی از ابزارهای زیر استفاده کنید:
- سوهان نرم مخصوص نوزاد: برای والدینی که از بریدن پوست انگشت نوزاد می‌ترسند، گزینه‌ای مناسب است.
- ناخن‌گیر مخصوص نوزاد: اندازه کوچک‌تر و طراحی مناسب‌تری برای انگشتان ظریف نوزاد دارد.
- قیچی ایمنی مخصوص نوزاد با نوک گرد: در صورت استفاده صحیح می‌تواند گزینه مناسبی باشد.
استفاده از ناخن‌گیر یا قیچی بزرگسالان توصیه نمی‌شود، زیرا کنترل آن روی انگشتان بسیار کوچک نوزاد دشوارتر است. منابع پزشکی معتبر نیز استفاده از ناخن‌گیر مخصوص کودک، قیچی ایمنی با نوک گرد یا سوهان نرم را پیشنهاد می‌کنند.
چگونه ناخن نوزاد را بدون آسیب به انگشت کوتاه کنیم؟
برای اینکه احتمال بریدگی پوست کمتر شود، مراحل زیر را انجام دهید:
۱. ابتدا دست‌های خود را بشویید
قبل از شروع، دست‌های خود را با آب و صابون بشویید و مطمئن شوید ابزار مورد استفاده تمیز است.
۲. زمان مناسبی انتخاب کنید
وقتی نوزاد خواب است یا کاملاً آرام است، کار را انجام دهید. نور محیط باید کافی باشد تا بتوانید مرز بین ناخن و پوست انگشت را به‌وضوح ببینید.
۳. انگشت نوزاد را محکم اما آرام نگه دارید
یکی از دست‌های خود را برای ثابت نگه داشتن دست نوزاد استفاده کنید. با انگشت خود پوست نوک انگشت را کمی به سمت پایین و دور از ناخن نگه دارید تا هنگام کوتاه کردن، پوست وارد مسیر ناخن‌گیر یا قیچی نشود. این روش می‌تواند احتمال بریدن نوک انگشت را کاهش دهد.
۴. فقط قسمت اضافه ناخن را کوتاه کنید
ناخن را بیش از حد از ته کوتاه نکنید. هدف، کاهش طول و برطرف کردن قسمت‌های تیز است، نه کوتاه کردن ناخن تا چسبیده به پوست.
۵. لبه‌های تیز را با سوهان نرم صاف کنید
اگر بعد از کوتاه کردن، گوشه یا لبه تیزی باقی مانده است، می‌توانید با یک سوهان نرم مخصوص نوزاد آن را صاف کنید.
برای والدینی که تجربه زیادی ندارند، سوهان می‌تواند در هفته‌های اول گزینه ساده‌تری باشد، زیرا کنترل آن نسبت به قیچی یا ناخن‌گیر آسان‌تر است.
آیا ناخن دست و پای نوزاد را به یک شکل کوتاه کنیم؟
خیر. ناخن‌های دست و پا از نظر سرعت رشد و شکل طبیعی با یکدیگر متفاوت هستند.
ناخن‌های دست معمولاً سریع‌تر رشد می‌کنند و ممکن است لازم باشد مرتب‌تر کوتاه شوند. در مقابل، ناخن‌های پا معمولاً آهسته‌تر رشد می‌کنند و نرم‌تر هستند؛ بنابراین ممکن است فقط یک یا دو بار در ماه به کوتاه کردن نیاز داشته باشند.
هنگام کوتاه کردن ناخن‌های پا نیز بهتر است از کوتاه کردن بیش از حد و دستکاری پوست اطراف ناخن خودداری کنید.
آیا می‌توان ناخن نوزاد را با دندان کوتاه کرد؟
خیر.
گاهی والدین به دلیل کوچک بودن ناخن نوزاد وسوسه می‌شوند ناخن را با دندان کوتاه کنند، اما این روش ایمن نیست. تماس دهان با انگشت نوزاد می‌تواند باکتری‌ها یا ویروس‌های موجود در دهان را به پوست آسیب‌دیده منتقل کند.
آکادمی اطفال آمریکا نیز نسبت به جویدن یا کندن ناخن نوزاد هشدار می‌دهد و استفاده از ابزار مناسب یا سوهان را توصیه می‌کند.
اگر نوزاد ناخن‌هایش را به صورتش می‌کشد چه کار کنیم؟
اگر ناخن‌های نوزاد بلند یا تیز شده‌اند، اولین اقدام این است که آنها را کوتاه و لبه‌هایشان را صاف کنید.
در صورتی که هنوز خراش زدن ادامه دارد، بعضی والدین در زمان خواب نوزاد از دستکش‌های مخصوص نوزاد استفاده می‌کنند. با این حال، بهتر است دست‌ها برای بخشی از زمان بیداری آزاد باشند تا نوزاد بتواند دست‌های خود را حرکت دهد و با محیط اطرافش تعامل داشته باشد. آکادمی اطفال آمریکا نیز استفاده از دستکش را به‌عنوان راه‌حل دائمی توصیه نمی‌کند و بر مراقبت منظم از ناخن‌ها تأکید دارد.
اگر هنگام ناخن گرفتن انگشت نوزاد بریده شد چه کنیم؟
گاهی حتی با رعایت تمام نکات، ممکن است پوست نوک انگشت نوزاد کمی بریده شود. در این شرایط، مهم‌ترین کار حفظ آرامش و وارد کردن فشار ملایم و مستقیم روی محل خونریزی با یک گاز یا پارچه تمیز است.
معمولاً بریدگی‌های کوچک پس از چند دقیقه فشار مستقیم، خونریزی‌شان متوقف می‌شود. محل را تمیز نگه دارید و از دستکاری زخم خودداری کنید.
اگر خونریزی با فشار مستقیم متوقف نمی‌شود، بریدگی عمیق است یا محل آسیب‌دیده دچار قرمزی، تورم، ترشح یا علائم عفونت می‌شود، باید برای ارزیابی پزشکی با پزشک کودک تماس بگیرید.
برای زخم‌های کوچک انگشت نوزاد، از قرار دادن مواد یا پانسمان‌هایی که ممکن است نوزاد آنها را به دهان ببرد استفاده نکنید. ایمنی پانسمان باید با توجه به سن نوزاد و محل زخم در نظر گرفته شود.
آیا می‌توان برای جلوگیری از خراش، ناخن نوزاد را خیلی کوتاه کرد؟
خیر. کوتاه کردن بیش از حد ناخن نه‌تنها لازم نیست، بلکه ممکن است پوست اطراف ناخن را تحریک کند.
هدف این است که قسمت بلند و تیز ناخن حذف شود و لبه آن صاف بماند. لازم نیست ناخن را کاملاً از سطح پوست کوتاه کنید.
به‌خصوص هنگام مراقبت از ناخن پا، از دستکاری گوشه‌های ناخن و بریدن بیش از حد کناره‌ها خودداری کنید.
اشتباهات رایج هنگام ناخن گرفتن نوزاد
کوتاه کردن ناخن در زمان بی‌قراری نوزاد
اگر نوزاد دست و پای خود را زیاد حرکت می‌دهد، احتمال آسیب بیشتر می‌شود. بهتر است کار را به زمان دیگری موکول کنید.
استفاده از ابزار نامناسب
قیچی‌های معمولی یا ناخن‌گیر بزرگسالان کنترل کمتری روی انگشت کوچک نوزاد ایجاد می‌کنند. بهتر است از ابزار مخصوص نوزاد استفاده شود.
کوتاه کردن ناخن تا نزدیک پوست
لازم نیست ناخن کاملاً از ته کوتاه شود. مقدار کمی از لبه ناخن را باقی بگذارید.
جویدن یا کندن ناخن
این روش می‌تواند باعث انتقال میکروب‌های دهان به پوست نوزاد شود و خطر عفونت را افزایش دهد.
تلاش برای گرفتن تمام ناخن‌ها در یک نوبت
اگر نوزاد همکاری نمی‌کند، لازم نیست حتماً همه ناخن‌ها را همان لحظه کوتاه کنید. می‌توانید ابتدا ناخن‌های تیزتر را مرتب کنید و بقیه را بعداً انجام دهید.
چند نکته مهم برای مراقبت از ناخن نوزاد
- ناخن نوزاد را فقط به دلیل سن او کوتاه نکنید؛ هر زمان که بلند یا تیز شده و احتمال خراش وجود دارد، آن را بررسی کنید.
- در هفته‌های اول ممکن است ناخن‌های دست نیاز به مرتب کردن حدود یک بار در هفته یا بیشتر داشته باشند.
- برای نوزادان کم‌سن، سوهان نرم می‌تواند گزینه مناسبی برای کاهش طول و تیزی ناخن باشد.
- هنگام استفاده از ناخن‌گیر یا قیچی، انگشت نوزاد را ثابت نگه دارید و پوست نوک انگشت را از مسیر ابزار دور کنید.
- از جویدن یا کندن ناخن با دست خودداری کنید.
- هنگام کوتاه کردن ناخن، نور کافی داشته باشید.
- اگر نوزاد بی‌قرار است، کار را متوقف کنید و زمان دیگری امتحان کنید.
- ناخن‌های پا معمولاً آهسته‌تر از ناخن‌های دست رشد می‌کنند و به کوتاه کردن کمتری نیاز دارند.
سوالات متداول درباره کوتاه کردن ناخن نوزاد
بهترین زمان برای گرفتن ناخن نوزاد چه موقع است؟
وقتی نوزاد خواب یا آرام است، معمولاً بهترین زمان برای کوتاه کردن ناخن‌هاست. بعد از حمام نیز ممکن است زمان مناسبی باشد، به شرطی که نوزاد آرام باشد.
آیا می‌توان ناخن نوزاد را از بدو تولد کوتاه کرد؟
بله. اگر نوزاد با ناخن‌های بلند یا تیز متولد شده باشد، لازم نیست حتماً تا یک ماهگی صبر کنید. می‌توان با سوهان نرم یا ابزار مخصوص نوزاد، ناخن‌ها را با احتیاط مرتب کرد.
ناخن نوزاد هر چند وقت یک بار باید گرفته شود؟
فاصله ثابتی برای همه نوزادان وجود ندارد. ناخن‌های دست ممکن است در هفته‌های اول بسیار سریع رشد کنند و گاهی حدود یک بار در هفته یا بیشتر به مرتب کردن نیاز داشته باشند. ناخن‌های پا معمولاً آهسته‌تر رشد می‌کنند.
ناخن نوزاد را با ناخن‌گیر بگیریم یا سوهان؟
هر دو روش می‌توانند مناسب باشند. برای والدینی که نگران بریدن پوست هستند، سوهان نرم می‌تواند انتخاب ساده‌تری باشد. ناخن‌گیر مخصوص نوزاد یا قیچی ایمنی با نوک گرد نیز در صورت استفاده صحیح قابل استفاده هستند.
اگر هنگام گرفتن ناخن، انگشت نوزاد بریده شد چه کنیم؟
یک گاز یا پارچه تمیز را روی محل قرار دهید و چند دقیقه فشار مستقیم و ملایم وارد کنید. اگر خونریزی متوقف نشد، زخم عمیق بود یا بعداً علائم عفونت ایجاد شد، برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
جمع‌بندی
کوتاه کردن ناخن نوزاد یکی از مراقبت‌های ساده اما مهم دوران نوزادی است. ناخن‌های دست نوزاد سریع رشد می‌کنند و اگر بلند یا تیز شوند، ممکن است باعث خراش صورت و پوست او شوند.
برای انجام این کار لازم نیست منتظر یک سن مشخص بمانید. زمانی که ناخن‌ها بلند یا تیز شده‌اند، می‌توانید در شرایطی که نوزاد خواب یا آرام است، با استفاده از سوهان نرم، ناخن‌گیر مخصوص نوزاد یا قیچی ایمنی با نوک گرد آنها را مرتب کنید. ثابت نگه داشتن آرام انگشت، داشتن نور کافی و پرهیز از کوتاه کردن بیش از حد ناخن، مهم‌ترین نکات ایمنی هستند.
منابع علمی
راهنمای آکادمی اطفال آمریکا درباره مراقبت از ناخن دست و پای نوزاد
راهنمای آکادمی اطفال آمریکا درباره روش کوتاه کردن ناخن نوزاد
راهنمای NHS درباره مراقبت از نوزاد و کوتاه کردن ناخن‌ها
تاریخ آخرین بررسی و به‌روزرسانی علمی: ۸ مهر ۱۴۰۵ (۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶)
